Tại sao mua ô tô nhưng ít sử dụng lại tốn tiền hơn bạn nghĩ?

Rất nhiều người khi quyết định mua ô tô thường chỉ quan tâm đến giá xe, mức tiêu hao nhiên liệu hay chi phí bảo dưỡng. Tuy nhiên, có một khoản chi phí lớn hơn tất cả những yếu tố đó nhưng lại ít được nhắc đến, đó là khấu hao xe theo thời gian.

Điều thú vị là một chiếc xe đi ít chưa chắc đã tiết kiệm hơn đi nhiều. Thậm chí trong nhiều trường hợp, xe càng ít sử dụng thì chi phí thực tế trên mỗi kilomet lại càng cao.

Nếu nhìn theo góc độ kinh tế, giá trị của một chiếc ô tô chỉ được tạo ra khi nó phục vụ nhu cầu di chuyển. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn tổng số tiền phải bỏ ra mỗi năm, chúng ta nên tính chi phí trên mỗi kilomet vận hành, bởi đây mới là con số phản ánh chính xác hiệu quả sử dụng xe.

Vì sao nên tính chi phí theo mỗi kilomet?

Một chiếc ô tô được tạo ra với mục đích di chuyển.

Nếu xe chạy được nhiều kilomet hơn với cùng một khoản chi phí cố định, chi phí bình quân cho mỗi kilomet sẽ giảm xuống.

Ngược lại, nếu xe gần như nằm trong bãi đỗ, rất nhiều khoản chi vẫn phát sinh dù bánh xe gần như không lăn.

Đó là lý do các doanh nghiệp vận tải, taxi hay dịch vụ cho thuê xe luôn tính hiệu quả dựa trên chi phí/km, chứ không chỉ nhìn vào tổng chi phí trong tháng hay trong năm.

Đối với xe cá nhân cũng vậy.

Một chiếc xe chỉ chạy 2.000 km mỗi năm và một chiếc chạy 20.000 km mỗi năm sẽ có nhiều khoản chi phí giống nhau, nhưng khi chia bình quân theo quãng đường sử dụng thì sự khác biệt là rất lớn.

Khấu hao theo thời gian mới là khoản chi lớn nhất

Nhiều người nghĩ rằng xe càng ít chạy thì càng giữ giá.

Điều này chỉ đúng một phần.

Thực tế, giá trị của ô tô giảm theo hai yếu tố:

• Số năm sử dụng.
• Số kilomet đã vận hành.

Trong đó, thời gian thường ảnh hưởng lớn hơn số kilomet, đặc biệt với những chiếc xe phổ thông.

Ví dụ:

Bạn mua một chiếc xe giá 1 tỷ đồng.

Sau một năm, giá thị trường còn khoảng 850 triệu đồng.

Như vậy:

Khấu hao trong năm đầu là khoảng 150 triệu đồng.

Điều đáng nói là chiếc xe mất 150 triệu này dù bạn chạy:

• 2.000 km.
• 8.000 km.
• hay 20.000 km.

Thời gian vẫn là yếu tố khiến xe giảm giá.

Nói cách khác, chiếc xe "mất tiền" ngay cả khi phần lớn thời gian nằm trong gara.

Khi ít chạy, khấu hao trên mỗi kilomet tăng rất mạnh

Giả sử:

• Giá xe: 1 tỷ đồng
• Khấu hao năm đầu: 150 triệu đồng

Trường hợp 1

Bạn chỉ chạy 1.500 km/năm

Chi phí khấu hao:

150.000.000 ÷ 1.500

= 100.000 đồng/km

Chỉ riêng tiền mất giá của chiếc xe đã lên tới khoảng 100 nghìn đồng cho mỗi kilomet di chuyển.

Trường hợp 2

Nếu chạy 15.000 km/năm

150.000.000 ÷ 15.000

= 10.000 đồng/km

Chỉ bằng 1/10 so với người chạy rất ít.

Trường hợp 3

Nếu chạy 30.000 km/năm

Khấu hao chỉ còn khoảng:

5.000 đồng/km.

Điều này cho thấy cùng một chiếc xe, cùng mức giảm giá nhưng người sử dụng nhiều đang "phân bổ" khoản khấu hao lên nhiều kilomet hơn, nên chi phí thực tế trên mỗi kilomet thấp hơn rất nhiều.

Chi phí gửi xe cũng là khoản cố định

Rất nhiều người sống tại thành phố phải thuê chỗ đỗ xe.

Giả sử:

Tiền gửi xe:

2 triệu đồng/tháng

Tức:

24 triệu đồng/năm.

Nếu:

Một năm chỉ chạy:

2.400 km

thì:

24.000.000 ÷ 2.400

= 10.000 đồng/km

Nghĩa là:

Chỉ riêng tiền gửi xe đã tương đương 10.000 đồng cho mỗi kilomet.

Nếu bạn chạy:

24.000 km/năm

thì:

Chi phí gửi xe chỉ còn khoảng:

1.000 đồng/km.

Rõ ràng, tiền gửi xe gần như không thay đổi theo số kilomet, nên càng ít sử dụng, chi phí bình quân càng cao.

Bảo hiểm vẫn phải đóng dù xe không chạy

Một chiếc ô tô thường phải duy trì:

• Bảo hiểm trách nhiệm dân sự.
• Bảo hiểm vật chất (nếu mua).
• Đăng kiểm.
• Phí sử dụng đường bộ.
• Một số chi phí hành chính khác.

Những khoản này vẫn phải thanh toán theo năm.

Xe để trong gara 11 tháng hay chạy mỗi ngày thì chi phí này gần như giống nhau.

Do đó, nếu chia trên số kilomet sử dụng, người đi ít sẽ luôn chịu mức chi phí/km cao hơn.

Bảo dưỡng không chỉ phụ thuộc số kilomet

Nhiều người nghĩ:

"Ít chạy thì không phải bảo dưỡng."

Điều này chưa chính xác.

Hầu hết các hãng xe đều quy định:

Bảo dưỡng theo kilomet hoặc theo thời gian, tùy điều kiện nào đến trước.

Ví dụ:

5.000 km hoặc 6 tháng.

Ngay cả khi chỉ chạy:

2.000 km trong 6 tháng

bạn vẫn nên thay dầu động cơ.

Bởi dầu máy cũng bị lão hóa theo thời gian.

Ví dụ:

Một lần bảo dưỡng:

3 triệu đồng

Chu kỳ:

5.000 km

=> Chi phí:

3.000.000 ÷ 5.000

= 600 đồng/km

Đây là khoản chi biến đổi khá thấp.

Nhưng nếu bạn ít chạy và vẫn phải bảo dưỡng theo thời gian thì thực tế chi phí/km sẽ còn cao hơn.

Nhiên liệu là khoản hiếm khi gây "đội chi phí"

Khác với khấu hao hay gửi xe, nhiên liệu gần như tỷ lệ thuận với số kilomet.

Ví dụ:

Xe tiêu hao khoảng:

7 lít/100 km.

Giá xăng:

20.000 đồng/lít.

Chi phí nhiên liệu:

Khoảng 1.400 đồng/km.

Nếu chạy ít:

Tổng tiền xăng thấp.

Nếu chạy nhiều:

Tổng tiền xăng tăng.

Nhưng chi phí trên mỗi kilomet gần như không thay đổi.

Đó là lý do nhiên liệu không phải nguyên nhân khiến người đi ít bị "lỗ" hơn.

Một ví dụ tổng hợp

Giả sử chiếc xe:

Giá mua:

1 tỷ đồng

Khấu hao:

150 triệu/năm

Tiền gửi xe:

24 triệu/năm

Bảo dưỡng:

600 đồng/km

Nhiên liệu:

1.400 đồng/km

Người A

Chạy:

2.400 km/năm

Chi phí bình quân:

• Khấu hao:

62.500 đồng/km

• Gửi xe:

10.000 đồng/km

• Bảo dưỡng:

600 đồng/km

• Nhiên liệu:

1.400 đồng/km

Tổng:

Khoảng 74.500 đồng/km

Người B

Chạy:

24.000 km/năm

Chi phí:

• Khấu hao:

6.250 đồng/km

• Gửi xe:

1.000 đồng/km

• Bảo dưỡng:

600 đồng/km

• Nhiên liệu:

1.400 đồng/km

Tổng:

Khoảng 9.250 đồng/km

Hai chiếc xe giống nhau.

Cùng giá mua.

Cùng tiền gửi.

Cùng mức khấu hao.

Nhưng người sử dụng nhiều đang có chi phí/km thấp hơn khoảng 8 lần.

Xe càng để lâu càng phát sinh nhiều chi phí "vô hình"

Ngoài những khoản dễ nhìn thấy, xe ít sử dụng còn có nguy cơ phát sinh:

• Ắc quy nhanh hết tuổi thọ do ít sạc.
• Lốp bị lão hóa theo thời gian.
• Cao su gầm, gioăng cửa bị chai cứng.
• Dầu phanh, nước làm mát vẫn cần thay định kỳ.
• Nội thất xuống cấp do nhiệt độ và độ ẩm.
• Sơn xe bị ảnh hưởng nếu đỗ ngoài trời.

Những khoản này không phụ thuộc nhiều vào quãng đường vận hành mà chủ yếu phụ thuộc vào thời gian.

Có nên mua xe nếu chỉ đi rất ít?

Điều này không có nghĩa là người đi ít không nên mua ô tô.

Ô tô còn mang lại nhiều giá trị khó đo bằng tiền như:

• Chủ động thời gian.
• An toàn hơn khi đi cùng gia đình.
• Tiện lợi khi có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi.
• Thoải mái trong những chuyến đi xa.
• Nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, nếu nhu cầu chỉ vài trăm kilomet mỗi tháng, bạn nên cân nhắc kỹ giữa việc sở hữu xe và các giải pháp khác như thuê xe theo ngày, thuê xe theo tháng hoặc sử dụng dịch vụ gọi xe. Trong nhiều trường hợp, tổng chi phí sẽ thấp hơn đáng kể mà vẫn đáp ứng đủ nhu cầu di chuyển.

Kết luận

Khi đánh giá chi phí sở hữu ô tô, nhiều người chỉ chú ý đến tiền xăng hoặc tiền bảo dưỡng, trong khi khấu hao tài sản và các khoản chi cố định mới là yếu tố quyết định. Xe càng ít sử dụng, các khoản chi như khấu hao, gửi xe, bảo hiểm hay đăng kiểm sẽ được phân bổ trên số kilomet rất nhỏ, khiến chi phí thực tế cho mỗi kilomet tăng lên đáng kể.

Vì vậy, nếu đã quyết định mua ô tô, hãy sử dụng chiếc xe đúng với nhu cầu của mình. Một chiếc xe thường xuyên được vận hành không chỉ phát huy hết giá trị sử dụng mà còn giúp "trải" các khoản chi cố định lên nhiều kilomet hơn, từ đó giảm đáng kể chi phí bình quân cho mỗi kilomet. Đó cũng là lý do vì sao nhiều người cho rằng: xe không phải càng ít chạy càng tiết kiệm, mà điều quan trọng là sử dụng hiệu quả giá trị mà chiếc xe mang lại.