So sánh ắc quy khô và ắc quy nước: Nên chọn loại nào cho xe của bạn?

Sáng thứ Hai, xe đề mãi không nổ, đèn pha thì yếu hẳn dù tối qua vẫn chạy bình thường - đây là tình huống quen thuộc với không ít người dùng ô tô, xe máy. Khi ra tiệm kiểm tra, câu trả lời quen thuộc là "bình yếu rồi, thay cái mới thôi", và ngay sau đó là câu hỏi khiến nhiều người lúng túng: chọn ắc quy khô hay ắc quy nước? Hai cái tên nghe quen nhưng bản chất khác nhau khá nhiều, và việc chọn sai loại có thể khiến bình xuống cấp nhanh hơn dự kiến.

Ắc quy nước và ắc quy khô khác nhau ở đâu

Ắc quy nước, hay ắc quy ướt, dùng dung dịch axit sulfuric (H2SO4) loãng làm chất điện giải, chứa trong các ngăn bình có thể mở nắp để châm thêm nước cất. Đây là công nghệ ắc quy truyền thống, đã được dùng phổ biến từ lâu vì cấu tạo đơn giản, giá thành dễ chịu.

Ắc quy khô, thường gọi là loại kín khí hoặc MF (Maintenance Free), thực chất vẫn chứa axit nhưng ở dạng gel hoặc được giữ cố định trong tấm bản cực (công nghệ AGM), không bay hơi ra ngoài. Vì vậy bình được thiết kế kín hoàn toàn, không cần mở nắp châm nước trong suốt vòng đời sử dụng. Cách gọi "khô" chủ yếu để phân biệt với ắc quy nước cho dễ hình dung, chứ không có nghĩa là bên trong hoàn toàn không có dung dịch.

Ưu, nhược điểm của ắc quy nước

Điểm cộng lớn nhất của ắc quy nước là giá thành thấp hơn và dễ sửa chữa khi có sự cố nhỏ. Bình cũng có xu hướng "hết điện từ từ" thay vì sụt đột ngột, nên người dùng thường có dấu hiệu cảnh báo trước khi bình chết hẳn.

Tuy vậy, loại này đòi hỏi bảo dưỡng định kỳ - kiểm tra và châm nước cất khoảng 3 tháng một lần nếu xe ít di chuyển hoặc không gắn thêm thiết bị tiêu thụ điện thường xuyên. Trong quá trình sạc, bình có thể sinh khí có mùi khó chịu, và nếu axit bốc hơi lâu ngày mà không xử lý, phần kim loại quanh cực bình dễ bị ăn mòn, gỉ sét. Tuổi thọ trung bình vì thế cũng thấp hơn so với ắc quy khô nếu không được chăm sóc đều đặn.

Ưu, nhược điểm của ắc quy khô (MF/AGM)

Ưu điểm rõ nhất là gần như không cần bảo dưỡng - không phải châm nước, không lo axit bốc hơi ăn mòn các bộ phận xung quanh. Thiết kế kín khí cũng giúp bình an toàn hơn khi vận hành trong không gian kín hoặc khoang máy chật hẹp, hạn chế rò rỉ.

Điểm cần lưu ý là giá thành thường cao hơn ắc quy nước, đặc biệt với các dòng nhập khẩu chính hãng. Ngoài ra, khi ắc quy khô hết điện, hiện tượng thường xảy ra đột ngột hơn là tụt dần, nên nếu không để ý dấu hiệu đèn xe yếu, khởi động ì trước đó, người dùng dễ bị "trở tay không kịp" giữa đường.

Nên chọn loại nào

Không có câu trả lời đúng cho tất cả mọi người - việc chọn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng thực tế. Với xe ô tô với khoang kín, bác tài ưu tiên sự sạch sẽ, ắc quy khô thường được ưu tiên vì tiện lợi, đỡ công chăm sóc. Với xe tải chở hàng, thiết kế hộc ắc quy nằm phía bên ngoài nên không cần dùng đến ắc quy khô, bác tài sẽ tiện chăm sóc và giá thành của ắc quy nước cũng mềm hơn so với ắc quy khô.

Trên thị trường, một số dòng ắc quy khô/MF được nhiều gara và chủ xe tin dùng nhờ độ ổn định qua thời gian, chẳng hạn dòng ắc quy varta với công nghệ AGM cho xe có hệ thống stop-start, hoặc ắc quy delkor vốn khá phổ biến trên các dòng xe Hàn, Nhật lắp ráp trong nước. Đây là hai ví dụ về mặt công nghệ, còn việc chọn mã bình cụ thể vẫn cần dựa vào thông số kỹ thuật gốc của xe.

Một vài lưu ý khi thay ắc quy để dùng bền

Dù chọn loại nào, việc kiểm tra định kỳ vẫn quan trọng: quan sát cực bình có bị oxy hóa không, đo điện áp khi xe tắt máy, và tránh để xe không sử dụng quá lâu vì cả hai loại ắc quy đều tự xả điện theo thời gian dù không dùng đến. 

Nếu không chắc bình còn tốt hay đã chai, nên mang xe đến nơi có máy đo chuyên dụng để kiểm tra trước khi quyết định thay mới, tránh trường hợp thay sai dung lượng gây ảnh hưởng đến hệ thống điện của xe. 

Một số đơn vị chuyên ắc quy như Ắc Quy Hoà Phát cũng thường có bảng tra cứu mã bình theo dòng xe, có thể tham khảo thêm để đối chiếu thông số trước khi mua.

 Nhìn chung, ắc quy nước phù hợp với người muốn tiết kiệm chi phí ban đầu và không ngại bảo dưỡng định kỳ, trong khi ắc quy khô hợp với người ưu tiên sự tiện lợi, ít phải để ý đến bình trong quá trình sử dụng. Quan trọng nhất vẫn là chọn đúng thông số kỹ thuật theo khuyến nghị của nhà sản xuất xe, thay vì chỉ dựa vào loại "khô" hay "nước".