Độ mâm lazang kích thước lớn có làm xe bị xóc và ồn hơn không?

Trào lưu độ mâm lazang (la-zăng) kích thước lớn nâng cấp ngoại hình cho xế cưng chưa bao giờ hạ nhiệt tại Việt Nam. Một chiếc xe phân khúc phổ thông hạng B, C sau khi được nâng cấp lên bộ mâm "chân dài" thêm 1 - 2 inch cùng thiết kế nan hoa thể thao trông sẽ bề thế, hầm hố và sang trọng hơn hẳn.

Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố thẩm mỹ cực kỳ bắt mắt đó, không ít chủ xe đã phải ngậm ngùi nhận "trái đắng" ngay sau khi vừa rời khỏi xưởng độ. Câu hỏi kinh điển nhất mà ai cũng băn khoăn trước khi xuống tiền là: "Độ mâm lazang kích thước lớn có làm xe bị xóc và ồn hơn không?" Để giúp bạn hiểu rõ bản chất đánh đổi giữa cái đẹp và sự êm ái, hãy cùng XE5S.VN mổ xẻ cặn kẽ hiện tượng này dưới góc độ kỹ thuật cơ khí khung gầm và hệ thống treo ngay sau đây.

1. Bản chất cơ khí: Mối quan hệ giữa Mâm lớn và Lốp mỏng

Khi bạn quyết định tăng kích thước (đường kính) của mâm lazang lên, để đảm bảo bánh xe không bị cạ vào hốc dè (vè cua lốp) khi đánh lái hoặc khi xe nhún nhảy, bạn bắt buộc phải hạ chiều cao thành lốp (bề dày của lốp) xuống. Đây là quy tắc bất di bất dịch để giữ cho đường kính tổng thể của bánh xe không thay đổi, tránh làm sai lệch công-tơ-mét và các góc đặt bánh xe.

Ví dụ: Xe nguyên bản đang đi mâm 16 inch với thông số lốp là 205/60R16 (thành lốp dày 123 mm). Khi độ lên mâm 18 inch, bạn phải đổi sang thông số lốp dạng 225/40R18 (thành lốp chỉ còn dày 90 mm).

Chính sự biến đổi từ "mâm nhỏ - lốp dày" sang "mâm lớn - lốp mỏng" này là nguồn cơn của mọi sự thay đổi về trải nghiệm vận hành dưới khung gầm.

Mâm Xe

2. Giải đáp: Độ mâm lớn có làm xe bị xóc và ồn hơn không?

Câu trả lời dứt khoát từ các chuyên gia kỹ thuật là: CÓ, XE CHẮC CHẮN SẼ BỊ XÓC HƠN VÀ ỒN HƠN RÕ RỆT. Điều này không phải do mâm lỗi, mà là do quy luật vật lý cơ bản trong cơ khí động lực học.

Tại sao xe lại bị xóc hơn?

Bình thường, lốp xe chính là "bộ giảm chấn đầu tiên" tiếp xúc với mặt đường trước khi lực truyền tới lò xo và phuộc.

Khi đi lốp dày, lượng hơi bên trong lốp rất nhiều, thành lốp cao và dẻo dai sẽ co giãn biên độ lớn để nuốt trọn các rung động nhỏ, các viên đá dăm hoặc gờ chỉ đường.
Khi bạn độ mâm lớn lốp mỏng, lớp đệm không khí này bị thu hẹp lại tối đa. Thành lốp mỏng dính sẽ cực kỳ cứng và không còn độ co giãn. Lúc này, mọi xung lực thô bạo từ mặt đường sẽ "xuyên qua" lớp lốp mỏng này, dội thẳng vào mâm lazang và nện trực tiếp lên cụm khung gầm, hệ thống lái. Kết quả là người ngồi trong cabin sẽ cảm thấy xe bị cứng ngắc, tưng tửng và xóc nẩy lên rất khó chịu mỗi khi qua ổ gà.

Tại sao khoang cabin lại bị ồn hơn?

Tiếng ồn vọng vào cabin sau khi độ mâm lớn xuất phát từ hiện tượng "ồn mặt đường" (Road noise):

Khi lốp xe lăn trên mặt đường nhựa nhám, ma sát giữa cao su và mặt đường sẽ tạo ra các bước sóng âm thanh (tiếng rào rào, u u).
Ở lốp dày nguyên bản, thành lốp mềm sẽ hấp thụ và dập tắt phần lớn tiếng ồn này. Nhưng với lốp mỏng của mâm độ, thành lốp cứng ngắc sẽ biến thành một chiếc "hộp cộng hưởng âm thanh". Tiếng rào rào của mặt đường sẽ theo hệ thống kim loại của moay-ơ, truyền qua hệ thống treo (càng A, phuộc) và dội thẳng vào khoang lái, gây ra hiện tượng ù tai khi đi tốc độ cao.

3. Hệ lụy âm thầm tàn phá Khung gầm và Hệ thống treo

Không dừng lại ở việc mất đi sự êm ái, việc cố chấp độ mâm lazang quá khổ so với thiết kế nguyên bản của xe còn để lại những hậu quả nghiêm trọng cho hệ thống phụ tùng gầm xe:

Nhanh hỏng phuộc và cao su gầm: Do lốp không còn khả năng giảm chấn, phuộc giảm xóc và các cục cao su càng A, rô-tuyn cân bằng sẽ phải hứng chịu lực nện mạnh gấp 2 - 3 lần bình thường. Tuổi thọ của các chi tiết này sẽ bị rút ngắn nhanh chóng, xe dễ bị chảy dầu phuộc và rách cao su gầm.
Nguy cơ nứt mâm, nổ lốp khi sập ổ gà: Lốp mỏng khiến khoảng cách giữa mặt đường và mép mâm hợp kim cực kỳ ngắn. Chỉ cần một cú sập ổ voi ở tốc độ 60 km/h, lốp sẽ bị ép bẹp dí, mép mâm bằng kim loại sẽ nghiến chặt vào đá gây ra hiện tượng chém lốp (nổ lốp) hoặc làm mâm lazang bị biến dạng, móp méo, nứt vỡ.
Xe bị ì, tốn nhiên liệu hơn: Mâm lớn hơn và lốp béo hơn thường có trọng lượng nặng hơn mâm zin. Việc tăng trọng lượng phần không được treo (Unsprung weight) sẽ khiến động cơ phải tốn nhiều lực hơn để quay bánh xe, làm xe bị giảm độ bốc khi tăng tốc và ngốn xăng hơn.

4. BẢNG SO SÁNH TRẢI NGHIỆM: MÂM ZIN NGUYÊN BẢN VS MÂM ĐỘ CỠ LỚN

Tiêu chí đánh giá	Mâm nhỏ - Lốp dày (Nguyên bản)	Mâm lớn - Lốp mỏng (Độ lazang)
Ngoại hình xe	Bình thường, thực dụng, kém nổi bật.	Thể thao, hầm hố, sang trọng, thu hút ánh nhìn.
Độ êm ái (Chống xóc)	Rất êm, nuốt trọn các dao động nhỏ tốt.	Cứng ngắc, xe bị tưng tửng khi đi đường xấu.
Độ cách âm (Chống ồn)	Tốt, tiếng lốp vọng vào cabin rất ít.	Ồn rào rào, u u dội từ mặt đường vào rất rõ.
Khả năng ôm cua	Xe có xu hướng hơi chòng chành do thành lốp vặn.	Rất đầm chắc, phản hồi vô lăng cực kỳ chính xác.
Tuổi thọ Khung gầm	Bền bỉ, các chi tiết gầm ít bị xung lực tàn phá.	Nhanh rơ rô-tuyn, nhanh rách cao su càng A.

5. LỜI KHUYÊN ĐỘ MÂM THÔNG THÁI TỪ XE5S.VN

Nếu bạn vẫn quyết tâm muốn độ mâm vì quá yêu cái đẹp, để giảm thiểu tối đa hiện tượng xóc và ồn, hãy nằm lòng các bí kíp sau:

Chỉ nên tăng tối đa 1 inch (1 size): Nếu xe đang đi mâm 16 inch, hãy lên tối đa 17 inch. Đây là khoảng an toàn giúp bạn vừa có mâm đẹp hơn mà không làm thành lốp bị quá mỏng, giữ lại được khoảng 80% độ êm ái nguyên bản.
Đầu tư lốp phân khúc cao cấp (Lốp êm ái): Khi đi lốp mỏng, bắt buộc phải chọn các dòng lốp thiên về tính năng cách âm và mềm mại của các hãng lớn (như Michelin Primacy, Continental Comfort...). Tuyệt đối không dùng lốp thể thao (Sport) vì dòng lốp này vốn dĩ thành lốp đã rất cứng, kết hợp với mâm to sẽ biến chiếc xe thành "thảm họa" về độ xóc.
Chọn mâm đúc/mâm rèn (Forged) trọng lượng nhẹ: Hãy chọn các loại mâm hợp kim nhôm cao cấp có trọng lượng nhẹ tương đương hoặc nhẹ hơn mâm sắt zin để tránh áp lực lên hệ thống treo.
Cân chỉnh thước lái và cân bằng động: Sau khi thay combo mâm lốp mới, bắt buộc phải làm sạch bệ đỡ, cân bằng động kẹp chì để bánh xe không bị đảo, và đưa xe lên máy cân chỉnh thước lái 3D để đưa các góc bánh xe về đúng thông số tiêu chuẩn, tránh hiện tượng nhao lái và ăn mòn lốp vẹt một bên.