Thông số Offset của mâm xe là gì và tại sao chọn sai cực hại?

Khi có ý định nâng cấp mâm lazang (la-zăng) cho xe ô tô, đa số các chủ xe chỉ quan tâm đến hai yếu tố: mâm này thiết kế có đẹp không và kích thước đường kính bao nhiêu inch (R17, R18...). Tuy nhiên, trong thế giới cơ khí khung gầm, có một thông số kỹ thuật ẩn mình ngay phía sau mặt mâm, quyết định trực tiếp đến việc bánh xe có lắp vừa vặn hay không, đó chính là Offset.

Nếu bạn chọn một bộ mâm có thiết kế rất đẹp, đúng số inch, đúng khoảng cách lỗ ốc nhưng chọn sai thông số Offset, chiếc xe của bạn sẽ biến thành một "thảm họa" vận hành. Bánh xe có thể bị thụt sâu vào trong như xe bò, hoặc lồi hẳn ra ngoài gây cạ gầm, bẻ gãy hệ thống treo. Vậy thông số Offset của mâm xe là gì và tại sao chọn sai lại cực kỳ tai hại? Hãy cùng XE5S.VN mổ xẻ chi tiết ngay sau đây.

1. Bản chất cơ khí: Thông số Offset của mâm xe là gì?

Nói một cách dễ hiểu nhất bằng ngôn ngữ bình dân, Offset chính là khoảng cách từ đường chính giữa của mâm xe (Rim centerline) cho đến bề mặt tiếp xúc của mâm với mặt moay-ơ (Hub mounting surface). Thông số này được đo bằng đơn vị milimet (mm) và thường được dập nổi phía sau mặt mâm với ký hiệu là ET (ví dụ: ET45, ET0, ET-10).

Dựa vào vị trí mặt tiếp xúc, Offset được chia làm 3 loại chính:

Zero Offset (Offset bằng 0 / ET0): Mặt tiếp xúc moay-ơ nằm chính xác ở đường giữa của mâm.
Positive Offset (Offset dương / Ký hiệu ET số dương, ví dụ ET40): Mặt tiếp xúc moay-ơ bị đẩy dịch ra phía bên ngoài của mâm. Hiện tượng thực tế là bánh xe sẽ bị thụt sâu vào trong hốc lốp. Hầu hết các dòng xe gia đình, xe sedan, SUV nguyên bản hiện nay đều sử dụng mâm Offset dương để giữ bánh xe gọn gàng dưới vè lốp.
Negative Offset (Offset âm / Ký hiệu ET số âm, ví dụ ET-12): Mặt tiếp xúc moay-ơ bị đẩy thụt sâu vào phía trong lòng mâm. Hiện tượng thực tế là bánh xe sẽ bị lồi hẳn ra phía ngoài thân xe. Dòng mâm này thường thấy trên các dòng xe bán tải độ, xe Off-road để tăng bề rộng vệt bánh xe.

2. Tại sao chọn sai thông số Offset lại cực kỳ tác hại?

Khi các kỹ sư thiết kế ra một chiếc xe, họ đã tính toán độ dài của càng A, phuộc nhún và vị trí bánh xe chính xác đến từng milimet để tạo ra một cấu trúc khung gầm cân bằng nhất. Khi bạn tự ý thay đổi thông số Offset quá biên độ cho phép (thông thường chỉ nên lệch tối đa +/- 5mm đến 10mm so với mâm zin), bạn sẽ phải đối mặt với những hệ lụy nguy hiểm sau:

Hậu quả khi chọn Offset quá Dương (Bánh xe thụt sâu vào trong)

Khi bánh xe bị đẩy quá sâu vào trong khoang gầm:

Cạ nát hệ thống treo: Khi bạn đánh hết lái để quay đầu hoặc khi xe chở nặng sập ổ gà, má trong của lốp xe sẽ lập tức ma sát, chèn ép thô bạo vào cây phuộc giảm xóc, thanh cân bằng hoặc càng chữ A. Hiện tượng này làm rách toác cao su chụp bụi phuộc, mài mòn lốp và có thể gây kẹt lái dẫn đến tai nạn.
Mất thẩm mỹ: Chiếc xe trông sẽ rất lỏng lẻo, gầy gò vì bốn bánh xe bị rụt sâu vào trong thân xe.

Hậu quả khi chọn Offset quá Âm (Bánh xe lồi hẳn ra ngoài)

Đây là sai lầm phổ biến nhất của các chủ xe thích độ mâm "béo" để trông cho ngầu:

Tàn phá vòng bi moay-ơ và rô-tuyn cực nhanh: Khi bánh xe lồi ra ngoài, cánh tay đòn lực từ bánh xe đến tâm moay-ơ bị kéo dài ra. Theo nguyên lý đòn bẩy, trọng lượng thân xe đè xuống sẽ tạo ra một áp lực bẻ gãy cực lớn lên vòng bi moay-ơ, cụm cao su càng A và hệ thống rô-tuyn lái. Các chi tiết này sẽ bị rơ rão, vỡ nát chỉ sau vài tháng vận hành, gây ra tiếng kêu lục cục dưới gầm.
Cạ vè lốp khi qua gờ giảm tốc: Khi xe nhún xuống, mép ngoài của lốp sẽ nện thẳng vào phần cua lốp (vè xe), làm móp méo tai xe và chém rách lốp ngay lập tức.
Gây nguy hiểm cho người đi đường và làm bẩn xe: Bánh xe lồi ra ngoài vè lốp sẽ không có tấm chắn bùn bảo vệ. Khi xe chạy, lốp xe sẽ cuốn đá dăm, nước bẩn bắn tung tóe lên toàn bộ thân xe và bắn thẳng vào kính lái của những phương tiện di chuyển phía sau.

3. BẢNG SO SÁNH TÁC ĐỘNG CỦA OFFSET ĐẾN KHUNG GẦM

Trạng thái mâm	Hiện tượng hình học	Tác hại lên hệ thống khung gầm
Offset quá Dương (ET lớn)	Bánh xe rụt sâu vào lòng gầm xe.	Lốp cạ vào phuộc, cạ vào càng A khi đánh hết lái. Khó quay xe.
Offset chuẩn (Zin theo hãng)	Bánh xe nằm thẳng hàng hoàn hảo dưới hốc lốp.	Khung gầm chịu lực đồng đều, phanh và lái ổn định tối đa.
Offset quá Âm (ET nhỏ hoặc số Âm)	Bánh xe lồi hẳn ra ngoài thân xe.	Phá hủy vòng bi moay-ơ, rách cao su gầm, cạ rách mép lốp vào cua lốp.

4. LỜI KHUYÊN ĐỘ MÂM AN TOÀN TỪ XE5S.VN

Để việc nâng cấp mâm lazang vừa đạt hiệu quả thẩm mỹ cao vừa bảo vệ được sự bền bỉ cho hệ thống khung gầm, chủ xe tuyệt đối không được chọn mâm một cách bừa bãi:

Tìm thông số Offset zin của xe trước: Hãy lật mặt sau của bánh sơ cua hoặc tháo một chiếc mâm trên xe ra, nhìn vào mặt sau sẽ thấy ký hiệu ET. Đó là thông số chuẩn của hãng. Khi mua mâm độ, hãy cố gắng chọn mâm có chỉ số ET tương đương.
Tuyệt đối không lạm dụng thớt chêm Spacer: Nhiều chủ xe mua phải mâm có Offset quá dương (thụt vào trong) nên đã chọn giải pháp mua thêm miếng đệm kim loại (Spacer) để kê cho bánh xe đẩy ra ngoài. Spacer rẻ tiền không có gờ định tâm (Hubcentric) sẽ khiến bánh xe bị lệch tâm, gây ra hiện tượng rung vô lăng dữ dội khi đi nhanh và rất dễ bị gãy bu-lông bánh xe trên cao tốc.
Bắt buộc phải cân chỉnh thước lái 3D: Việc thay đổi thông số Offset đồng nghĩa với việc bạn đã làm thay đổi hoàn toàn độ rộng vệt bánh xe và trục xoay đứng của hệ thống treo. Do đó, sau khi thay mâm mới, bắt buộc phải đưa xe lên máy laser để cân chỉnh lại các góc đặt bánh xe (góc Camber, góc Toe), nếu không xe sẽ bị nhao lái và tàn phá lốp xe trọc lóc chỉ sau vài vạn kilômét.