Vô lăng có độ trễ lớn khi đánh lái: Do rơ rô-tuyn hay thước lái?

Đối với những người tài xế dạn dày kinh nghiệm, cảm giác qua vô lăng chính là "tiếng nói" trực tiếp của toàn bộ hệ thống khung gầm. Một chiếc xe có hệ thống lái hoàn hảo là khi bạn chỉ cần nhích nhẹ vô lăng một vài milimet, bánh xe đã phải phản hồi và chuyển hướng ngay lập tức.

Tuy nhiên, sau một thời gian dài cày ải qua các cung đường dằn xóc, ổ gà, nhiều chủ xe bắt đầu gặp phải hiện tượng vô lăng có độ trễ lớn (hay còn gọi là vô lăng bị rơ, lỏng tay lái). Lúc này, bạn phải xoay vô lăng một góc khá rộng thì bánh xe mới bắt đầu nghe lời. Khi di chuyển trên cao tốc với tốc độ cao, hiện tượng này khiến chiếc xe có cảm giác bồng bềnh, mất kiểm soát và cực kỳ nguy hiểm cho tính mạng của hành khách.

Dưới góc độ kỹ thuật cơ khí khung gầm và hệ thống treo, khi vô lăng bị trễ, hai "thủ phạm" bị tình nghi lớn nhất luôn là hệ thống rô-tuyn lái và cụm thước lái. Vậy làm sao để phân biệt được chính xác nguyên nhân do đâu trước khi xuống tiền sửa chữa? Hãy cùng XE5S.VN mổ xẻ cặn kẽ ngay sau đây.

1. Trường hợp do Rơ Rô-tuyn lái (Bệnh nhẹ - Chi phí sửa chữa rẻ)

Hệ thống rô-tuyn lái (bao gồm rô-tuyn lái trong và rô-tuyn lái ngoài) đóng vai trò là những khớp xương liên kết, truyền lực kéo/đẩy trực tiếp từ thước lái ra cụm moay-ơ bánh xe. Vì là khớp cầu xoay 360 độ, bộ phận này giúp bánh xe vừa có thể chuyển hướng trái/phải, vừa có thể nhún nhảy lên xuống nhịp nhàng theo biên độ của hệ thống treo.

Cơ chế gây độ trễ: Để các khớp cầu này vận hành mượt mà, nhà sản xuất luôn bôi trơn bằng mỡ chuyên dụng và bảo vệ bằng một chụp bụi cao su. Qua thời gian, dưới tác động của thời tiết và bùn đất, chụp bụi cao su bị rách, khiến nước mưa và cát lọt vào bên trong. Cát đóng vai trò như giấy nhám mài mòn lõi thép bên trong khớp cầu, tạo ra một khoảng hở cơ khí lớn (hiện tượng rơ rô-tuyn). Khi tài xế đánh lái, lực xoay từ vô lăng sẽ bị hao hụt để "bù" vào khoảng hở bị rơ này trước, sau đó mới truyền được đến bánh xe, tạo ra một khoảng trễ dứt khoát.
Cách nhận biết đặc trưng trên khung gầm: * Khi xe di chuyển vào những đoạn đường nhám, đường đá dăm hoặc gờ giảm tốc ở tốc độ chậm, phía dưới sàn xe và khung gầm sẽ phát ra những tiếng kêu "lọc cọc", "lục cục" nhỏ nhưng liên hồi cực kỳ khó chịu.
- Khi đưa xe lên cầu nâng để kiểm tra, kỹ thuật viên dùng tay nắm chặt bánh xe ở vị trí 3 giờ và 9 giờ rồi lắc mạnh theo phương ngang. Nếu nghe tiếng "khục khục" và bánh xe có độ rơ lắc rõ rệt, chứng tỏ rô-tuyn lái đã đến tuổi phải thay thế.

2. Trường hợp do hỏng Thước lái (Bệnh nặng - Chi phí cao)

Thước lái là đầu não của cả cơ cấu lái trên khung gầm, chịu trách nhiệm biến chuyển động quay tròn của vô lăng thành chuyển động tịnh tiến sang hai bên của bánh xe. Thước lái bao gồm trục vít, bánh răng khía và hệ thống trợ lực (trợ lực dầu thủy lực hoặc trợ lực điện).

Cơ chế gây độ trễ: Khác với rô-tuyn, thước lái bị trễ thường do các nguyên nhân có cấu trúc cơ khí phức tạp hơn:
- Mòn răng khía: Sau nhiều năm vận hành, các răng khía giữa trục vít và thanh răng bị mòn vẹt, tạo ra khoảng hở lớn ở ngay trung tâm thước lái.
- Lỏng bạc lót thước lái: Cục bạc lót bằng nhựa cứng hoặc đồng có nhiệm vụ giữ cho thanh răng luôn đi thẳng. Khi bạc lót này bị mòn, thanh răng sẽ bị dao động lên xuống tạo ra độ trễ vô lăng.
- Chảy dầu, mất áp suất thủy lực (Với xe trợ lực dầu): Các phớt cao su làm kín bên trong thước lái bị rách khiến dầu trợ lực bị rò rỉ ra ngoài. Khi thiếu dầu hoặc tụt áp suất, hệ thống thủy lực không thể hỗ trợ lực đẩy tức thời ngay khi bạn nhích vô lăng.
Cách nhận biết đặc trưng trên khung gầm:
- Vô lăng không chỉ có độ trễ lớn mà còn xuất hiện hiện tượng nặng lái, sượng lái và khả năng tự trả lái về vị trí trung tâm rất kém sau khi ôm cua.
- Khi đỗ xe tại chỗ (đánh lái chết) và lắc mạnh vô lăng qua lại, bạn sẽ nghe thấy tiếng kêu "cạch cạch" hoặc "khục khục" rất lớn dội ngược trực tiếp từ thước lái lên trục vô lăng.
- Nhìn bằng mắt thường xuống dưới khung gầm khu vực lốc máy, bạn sẽ thấy cụm thước lái bị ướt đẫm, rỉ dầu màu đen hoặc đỏ bám đầy bùn đất.

3. BẢNG SO SÁNH KỸ THUẬT KHUNG GẦM ĐỂ TỰ BẮT BỆNH

Triệu chứng thực tế	Do rơ hệ thống Rô-tuyn lái	Do hư hỏng cụm Thước lái
Tiếng kêu đặc trưng	Lọc cọc, lục cục khô và nhỏ dưới gầm khi đi đường dăm.	Cạch cạch, khục khục nặng dội lên vô lăng khi đánh lái chết.
Hiện trạng kiểm tra gầm	Chụp bụi cao su rô-tuyn rách mủn, khớp cầu bị rơ lỏng.	Thước lái chảy dầu ướt đẫm, mòn răng khía, mòn bạc lót.
Cảm giác tay lái	Vô lăng lỏng lẻo ở vùng trung tâm nhưng đánh lái vẫn nhẹ.	Vô lăng bị nặng, sượng, có thể bị sượng từng nấc khi xoay.
Tác động đến hệ thống gầm	Phá hủy chéo sang hệ thống treo (giảm xóc, càng A).	Làm sai lệch hoàn toàn góc đặt bánh xe, gây mất lái.
Chi phí khắc phục	Rất rẻ (Chỉ từ vài trăm ngàn đến hơn 1 triệu đồng).	Đắt tiền (Vài triệu đến vài chục triệu tùy dòng xe).

Vô lăng có độ trễ lớn khi đánh lái: Do rơ rô-tuyn hay thước lái?

4. Các sản phẩm phụ tùng Rotuyn, Thước lái bán tại xe5s.vn:

5. LỜI KHUYÊN KỸ THUẬT QUAN TRỌNG TỪ XE5S.VN

Hệ thống lái và khung gầm ô tô là một cấu trúc domino liên kết chặt chẽ. Khi vô lăng có độ trễ, quy tắc bắt bệnh chuẩn mực luôn là kiểm tra từ ngoài vào trong, từ chi tiết rẻ tiền đến đắt tiền:

Trước tiên, hãy yêu cầu gara nâng xe lên cầu kiểm tra toàn bộ các đầu rô-tuyn lái trong và lái ngoài. Nếu may mắn chỉ bị rơ rô-tuyn, bạn chỉ cần thay thế chi tiết này để khôi phục lại tay lái săn chắc với chi phí cực kỳ tiết kiệm.
Tuyệt đối không đồng ý phương án thay cả cụm thước lái đắt đỏ khi thợ chưa chứng minh được thước lái bị chảy dầu hoặc mòn răng khía bên trong.
Bắt buộc phải cân chỉnh thước lái 3D: Mọi thao tác tháo lắp, thay thế rô-tuyn hay thước lái đều sẽ làm xê dịch cấu trúc hình học của gầm xe, làm sai lệch các góc đặt bánh xe (như góc Toe và góc Camber). Nếu sửa xong mà không đưa xe lên máy căn chỉnh thước lái laser, chiếc xe của bạn sẽ gặp hiện tượng nhao lái, vô lăng bị lệch và tàn phá đôi lốp trước trọc lóc chỉ sau vài vạn kilômét.

Nắm vững bản chất cơ khí này, bạn sẽ luôn làm chủ được tình trạng của xế cưng, sửa đúng bệnh, thay đúng chất lượng và giữ cho hệ thống khung gầm luôn an toàn trên mọi hành trình.